دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 2 2026 07 23 Sustaining the Cycle of Poverty or Paving a Path to Empowerment? The Dual Role of Local Charities in Shaping the Poverty Coping Strategies of Migrant Families in Tehran's Deh-Vanak Neighborhood تداوم چرخه فقر یا بسترسازی برای توانمندسازی؟ نقش دوگانه مراکز خیریه محلی در شکل‌دهی به راهبردهای مواجهه با فقر در میان خانواده‌های مهاجر در محله ده‌ونک تهران 279 309 4053 10.22034/jscc.2026.23219.1268 FA صدیقه جبل عاملی گروه مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه‌طباطبائی، تهران، ایران 0009-0008-8629-4877 ستار پروین گروه مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه‌طباطبائی، تهران، ایران صدیقه پیری گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه‌طباطبائی، تهران، ایران Journal Article 2025 05 31 <strong>Background and Aim: </strong>Poverty is a critical social issue that undermines human dignity and gives rise to a range of societal problems. This research aims to investigate the coping strategies employed by vulnerable migrant families and local charitable organizations in the Deh-Vanak neighborhood of Tehran in response to poverty.<br /> <br /><strong>Data and Method: </strong>The study employed a qualitative methodology, using an interpretive phenomenological approach and thematic analysis. Data were collected through purposive sampling, which involved semi-structured interviews conducted with 18 migrant families affected by poverty, as well as with 5 officials from four local charitable organizations.<br /> <br /><strong>Findings:</strong><strong> </strong>Eighteen themes related to poverty coping strategies emerged from the interviews. These strategies, employed for survival, were categorized into three main types: active (both normal and abnormal), passive, and common strategies. The strategies of the charitable organizations were found to be a combination of "giving fish" (short-term aid) and "teaching to fish" (empowerment).<br /> <br /><strong>Conclusion:</strong><strong> </strong>The coping strategies of the families are predominantly reactive rather than proactive. When charities focus on "giving fish," individuals are encouraged to adopt passive strategies. Conversely, when these organizations provide a platform for "teaching to fish," individuals are motivated to adopt proactive strategies.<br /> <br /><strong>Key Message:</strong> Internal migration could be mitigated through a just and comprehensive approach to balanced national development. Furthermore, by fostering cultural development, charitable institutions can be guided to prioritize a "teaching to fish" policy when assisting vulnerable groups. <strong>زمینه و هدف:</strong> فقر از اساسی‌ترین آسیب‌های اجتماعی بشمار می‌رود که با حرمت مقام انسانی در تعارض و حامل انواع ناهنجاری‌های اجتماعی است. هدف پژوهش واکاوی راهبردهای تطبیقی خانواده‌های مهاجر آسیب‌پذیر ساکن در محله ده‌ونک تهران و مراکز خیریه محلی در مواجهه با فقر و چگونگی تغییرات بهینه و ارتقاء پایگاه اجتماعی آنان است.<br /> <br /><strong>روش و داده</strong><strong>‌</strong><strong>ها</strong><strong>:</strong> پژوهش حاضر با روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شده است. داده‌ها با روش نمونه‌گیری هدفمند و از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 18 خانواده آسیب‌دیده مهاجر در منازل آنان و پنج نفر از کنشگران اصلی مراکز خیریه محلی، گردآوری و با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفته است.<br /> <br /><strong>یافته</strong><strong>‌</strong><strong>ها:</strong> یافته‌ها نشانگر راهبردهای خانواده‌ها در مواجهه با فقر در سه طیف، راهبردهای منفعلانه، راهبردهای فعالانه (بهنجار و نابهنجار) و راهبرهای ترکیبی است. سیاست‌گذاری نهادهای خیریه محلی و روش مداخله‌ای آنان، نقش معناداری در جهت‌گیری راهبرهای فوق داشته و در تداوم فقر و یا ایجاد ظرفیت‌های تغییر، اثرگذار بوده‌اند.<br /> <br /><strong>بحث و نتیجه</strong><strong>‌</strong><strong>گیری:</strong><strong> </strong>راهبرد خانواده‌ها در مواجهه با فقر غالباً واکنشی است، نه کنشی. تغییر سیاست‌های حمایتی صرف به استراتژی‌های توانمندساز می‌تواند در کاهش فقر و باز تولید آن در جامعه هدف و ارتقاء پایگاه اجتماعی آنان موثر بوده و بسترساز تغییرات اجتماعی پایدار گردد.<br /> <br /><strong>پیام اصلی: </strong>با نگرش عادلانه و کلان به توسعه متوازن کشور می‌توان از مهاجرت‌های داخلی پیشگیری نمود. فقر در میان خانواده‌های مهاجر نه صرفاً به دلیل کمبود منابع، بلکه گاها محصول تعامل سیاست‌های حمایتی موجود با استراتژی‌های بقاء می‌باشد. درحالی‌که تمرکز مداخلات خیریه‌ای بر "ماهی دادن" چرخه فقر را تقویت و تداوم بخشیده، تمایل این رویکردها به سمت توانمندسازی و "آموزش ماهی‌گیری"، زمینه‌ساز رشد اقتصادی و اجتماعی پایدار آنان است. https://jscc.yazd.ac.ir/article_4053_19c90afd01d0c4fa7ce26c30dcd27aa2.pdf