دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 2 2026 07 23 Social Changes and Different Perceptions of Rights and Expectations in the Family: A Qualitative Study in Yazd تغییرات اجتماعی و ادراک متفاوت از حقوق و انتظارات در خانواده: مطالعه‌ای کیفی در شهر یزد 253 277 4054 10.22034/jscc.2026.23070.1257 FA سارا صادقیه گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0007-5038-3125 احمد کلاته ساداتی گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران حسین افراسیابی گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0003-4830-329X Journal Article 2025 05 03 <strong>Background and Aim</strong><strong>:</strong> The family in the social ecosystem of Iran has faced extensive social changes. One of the most important changes is related to the rights and expectations of parents and children. While in the traditional and customary order, children's expectations from parents were defined within a defined framework based on the themes of religion and tradition, the new generation seeks to redefine and rethink their rights and expectations. The aim of the present study is to discover and analyze changes in rights and expectations from the family among girls in the eighties, which was conducted in Yazd in 1403.<br /> <br /><strong>Data and Method</strong><strong>: </strong>Thirty girls were included in the study with the criteria of qualitative research and data saturation with semi-structured interviews, and the data were analyzed using the grounded theory method.<br /> <br /><strong>Findings:</strong><strong> </strong>The results showed that the participants accepted the totality of the family institution and have a serious tendency towards it, but they have reconsidered their rights and expectations. The main categories of the study are Authenticity of values, legal innovation, fluid activism, Helpless individualism, conflict, and confrontation.<br /> <br /><strong>Conclusion:</strong><strong> </strong>The core category constructed was also autonomous extraversion, which means acceptance along with rethinking of the family institution. Conducting further studies on this group, as well as the sons of the eighties, and theorizing in this field are among the suggested necessities in the issue of family in Iran.<br /> <br /><strong>Key Message:</strong> The study shows that although participants acknowledge and value the family institution, they have reconsidered their rights and expectations within it. The central finding is “autonomous extraversion,” meaning acceptance of the family alongside a rethinking of its norms and roles. <strong>زمینه و هدف:</strong> خانواده در زیست‌بوم اجتماعی ایران، با تغییرات اجتماعی گسترده‌ای مواجه شده است. یکی از مهم‌ترین تغییرات، به موضوع حقوق و انتظارات والدین و فرزندان مربوط است. درحالی‌که در نظم سنتی و مرسوم، انتظارات فرزندان از والدین در چارچوب تعریف شده مبتنی بر مضامین دین و سنت تعریف می‌شد، نسل جدید در پی بازتعریف و بازاندیشی حقوق و انتظارات خود است. هدف تحقیق حاضر کشف و واکاوی تغییرات در حقوق و انتظارات از خانواده در میان دختران دهه هشتادی است.<br /> <br /><strong>روش و داده</strong><strong>‌</strong><strong>ها</strong><strong>: </strong>تعداد 30 دهه هشتادی با معیار تحقیقات کیفی و اشباع داده‌ها با مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته وارد مطالعه شدند و داده‌ها به روش نظریه زمینه‌ای تحلیل شد. اجرای پژوهش در سال 1403 در شهر یزد صورت گرفت.<br /> <br /><strong>یافته</strong><strong>‌</strong><strong>ها:</strong> نتایج نشان داد که مشارکت‌کنندگان کلیت نهاد خانواده را پذیرفته و نسبت به آن گرایش جدی دارند، اما نسبت به حقوق و انتظارات خود بازاندیشی کرده‌اند. مقوله‌های اصلی تحقیق عبارتند از: اصالت ارزش‌ها، نوآیینی حقوقی، کنشگری سیال، فردگرایی درمانده، تعارض و تقابل.<br /> <br /><strong>بحث و نتیجه</strong><strong>‌</strong><strong>گیری:</strong><strong> </strong>مقوله هسته برساخت‌شده نیز فرانهادگرایی خودآئین بود که به معنای پذیرش همراه با بازاندیشی در نهاد خانواده است. انجام مطالعات بیشتر روی این گروه و نیز پسران دهه هشتادی و نظریه‌پردازی در این زمینه از ضرورت‌های پیشنهادی در موضوع خانواده در ایران است.<br /> <br /><strong>پیام اصلی: </strong>این پژوهش نشان می‌دهد که دختران نسل دهه هشتادی، ضمن حفظ تعلق و باور به نهاد خانواده، در حال بازاندیشی در معنا، حدود و انتظارات خود از آن هستند. آنان خانواده را به‌مثابه نهادی پذیرفته‌شده و ارزشمند اما نیازمند بازتعریف در چارچوب ارزش‌ها و حقوق نوین می‌بینند. مفهوم محوری «فرانهادگرایی خودآئین» بیانگر آن است که نسل جدید، خانواده را نه نفی می‌کند و نه بی‌چون‌وچرا می‌پذیرد، بلکه با نوعی استقلال فکری و کنشگری منعطف، در پی بازسازی آن براساس هنجارهای فردی و ارزشی جدید هستند. https://jscc.yazd.ac.ir/article_4054_a2d36857720df39a95b7619bc520ccd5.pdf