دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 2 2026 09 06 Health Beliefs, Health Norms, and Healthy Lifestyle among Urban and Rural Youth in Fars Province باورها، هنجارهای سلامت و سبک زندگی سالم در بین جوانان شهری و روستایی استان فارس 383 410 4236 10.22034/jscc.2026.23488.1299 FA مریم سروش گروه پژوهشی علوم رفتاری، جهاد دانشگاهی واحد فارس، شیراز، ایران صدیقه البرزی گروه پژوهشی علوم رفتاری، جهاد دانشگاهی واحد فارس، شیراز، ایران 0000-0002-0122-735x Journal Article 1970 01 01 <strong>Background and Aim</strong><strong>:</strong> Young people's health lifestyles emerge from the interplay of socio-cultural structures, cultural norms, and individual agency, continuously shaped by social and cultural changes during the transition to adulthood. Disparities in resource access and consumption patterns between urban and rural environments further differentiate these health behaviors. Grounded in Cockerham's Health Lifestyle Theory, this study examined the role of cultural beliefs and norms in shaping the health lifestyles of youth in Fars Province.  <br /> <br /><strong>Data and Method</strong><strong>: </strong>A descriptive-analytical approach and survey design was employed. Using multistage cluster sampling, 3,115 young individuals aged 18–35 (48.8% female, 50.8% male) in Fars Province were selected. Data were gathered via a researcher-made health beliefs scale and a Cockerham-based questionnaire assessing ten health dimensions, including nutrition, physical activity, substance use, and stress management.<br /> <br /><strong>Findings:</strong><strong> </strong>The results revealed that the mean overall healthy lifestyle score across the sample was at a low-to-moderate level, being significantly higher among females and urban residents compared to males and rural residents (<em>p</em> < 0.05). Cultural beliefs and norms demonstrated significant relationships with all dimensions of healthy lifestyle except physical activity. Furthermore, experiencing illness did not necessarily alter unhealthy beliefs and, in certain cases, even reinforced them.<br /> <br /><strong>Conclusion:</strong><strong> </strong>The findings underscore the critical need for culturally tailored educational interventions, targeted health programs for young men, the active engagement of women as community health facilitators, and interactive strategies designed to challenge and modify unhealthy beliefs.<br /> <br /><strong>Key</strong> <strong>Message:</strong> Healthy lifestyles among youth in Fars Province are shaped by cultural beliefs, norms, and social environments, with urban youth and women exhibiting healthier patterns than rural youth and men. The persistence of certain unhealthy beliefs, even after illness, indicates that changing health behaviours requires culturally sensitive, interactive interventions tailored to urban and rural contexts, rather than simple information dissemination. <strong>زمینه و هدف: </strong>سبک زندگی سالم جوانان برآیند تعامل ساختارها، هنجارهای فرهنگی و عاملیت فردی است که در فرایند گذار به بزرگسالی و تحت تأثیر مواجهه آنان با تغییرات اجتماعی و فرهنگی، شکل می‌گیرد. تفاوت محیط‌های شهری و روستایی در دسترسی به امکانات و الگوهای مصرف، این رفتارهای سلامتی را متمایز می‌سازد. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش باورها و هنجارهای فرهنگی در شکل‌گیری سبک زندگی سلامت جوانان استان فارس با اتکاء به نظریه سبک زندگی سلامت‌محور کاکرهام است.<br /> <br /><strong>روش و داده</strong><strong>‌</strong><strong>ها</strong><strong>: </strong>پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش پیمایش انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه جوانان ۱۸ تا ۳۵ سال استان فارس است که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 3115 نفر (8/48 درصد زن و 8/50 درصد مرد) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه سبک زندگی سلامت براساس مدل کاکرهام با ابعاد تغذیه، فعالیت بدنی، مصرف الکل، دخانیات و مواد مخدر، مصرف خودسرانه دارو، ایمنی رانندگی، بهداشت فردی، پروتکل کرونا، اختلال خواب و مدیریت استرس بود. همچنین از پرسشنامه محقق‌ساخته باورهای مرتبط با سلامت نیز به‌عنوان ابزار گردآوری داده‌ها استفاده گردید.<br /> <br /><strong>یافته</strong><strong>‌</strong><strong>ها:</strong> نتایج نشان داد میانگین نمره سبک زندگی سلامت در کل نمونه متوسط رو به پایین است و در بین زنان و ساکنان شهر به‌صورت معناداری بیشتر از مردان و ساکنان روستا است (p<0.05). باورها و هنجارهای فرهنگی مرتبط با سلامت با همه ابعاد سبک زندگی سلامت جز فعالیت بدنی، رابطه معناداری داشت. برپایه یافته‌ها، تجربه بیماری الزاماً به تغییر باورهای ناسالم منجر نشده و در مواردی موجب تقویت آن‌ها شده است.<br /> <br /><strong>بحث و نتیجه</strong><strong>‌</strong><strong>گیری:</strong><strong> </strong>یافته‌های مطالعه ضرورت طراحی مداخلات آموزشی حساس به بافت فرهنگی، برنامه‌های ویژه برای مردان جوان، به‌کارگیری زنان به‌عنوان تسهیلگران سلامت و استفاده از روش‌های تعاملی برای اصلاح باورهای ناسالم را نشان می‌دهد.<br /> <br /><strong>پیام اصلی: </strong>سبک زندگی سلامت جوانان استان فارس در امتداد باورها و هنجارهای فرهنگی و محیط اجتماعی شکل می‌گیرد؛ به‌گونه‌ای که جوانان شهری و زنان، در مقایسه با جوانان روستایی و مردان، الگوی سالم‌تری دارند. تداوم برخی باورهای ناسالم حتی پس از تجربه بیماری، نشان می‌دهد تغییر رفتارهای سلامت نیازمند مداخلات فرهنگی و تعاملی متناسب با زمینه‌های شهری و روستایی است، نه صرفاً انتقال اطلاعات بهداشتی. https://jscc.yazd.ac.ir/article_4236_ba4540385dee0e97b1b717879b12b22a.pdf