دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 Netnography of the Components of Celebrity Culture in Iranian Society: With an Emphasis on Emerging Iranian Instagram Micro-Celebrities قوم‌نگاری مجازی مؤلفه‌های فرهنگ سلبریتی در جامعه ایرانی؛ با تأکید بر خٌرده‌سلبریتی‌های نوظهور اینستاگرام 7 48 4013 10.22034/jscc.2026.22932.1246 FA غلامرضا تاج بخش گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله العظمی بروجردی (ره)، بروجرد، ایران 0000-0002-1155-8857 فرشاد گودرزی گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله العظمی بروجردی (ره)، بروجرد، ایران 0000-0002-1570-2449 Journal Article 2025 03 17 Background and Aim: Nowadays, the fever of fame has become widespread in Iranian society. With more and more access to social networks, being seen in this space and becoming a celebrity is the dream of many Instagram users. Accordingly, the aim of the present research is to examine the mechanisms and components governing celebrity culture in Iranian society within the context of the Instagram social network. Data and Method: The present research method is qualitative and of the type of virtual ethnography. The samples studied in this research include 323 Instagram posts from the pages of emerging Instagram micro-celebrities in Iranian society, which were selected through purposive sampling and were examined over a six-month period. The criterion for the validity and quality of the findings is the Lincoln and Guba method of reliability, believability, and dependability, which was achieved with the researcher's continuous and long-term presence on the Instagram platform. Qualitative content analysis and MaxQDA software were used to analyze the findings. Findings: The present study has reported on 34 types of popular micro-celebrities in the Iranian Instagram space. Also, based on the content analysis of the findings related to the pages of micro-celebrities on Instagram, 29 recurring themes, 10 central themes, and 1 core theme were extracted. Positivity and self-optimization, violation of privacy, consumerism, body standardization, transparency, achievementism, fluidity of life, theatricalization of life, like-for-like beauty, and legitimization are among the central themes and self-branding is the central category extracted from the activities of emerging Iranian Instagram micro-celebrities. Conclusion: The results of the present study show that the components of celebrity culture in Iran are different and emerging Instagram micro-celebrities use different mechanisms to build self-branding, gain visibility, and gain legitimacy. Key Message: Celebrity has a strong presence in all the life of contemporary human life and affect the lived areas of human life at different levels. Public accessibility of virtual media such as Instagram, celebrity fever and publicity in iranian society has become more and more important, so it is necessary to adopt a critical approach in micro and macro levels facing the celebrity culture. زمینه و هدف: امروزه تَب شهرت در جامعه ایرانی، همه‌گیر شده است. با دسترسی بیش از پیش به شبکه‌های اجتماعی، دیده‌شدن در این فضا و تبدیل شدن به سلبریتی، آرزوی بسیاری از کاربران اینستاگرام است، بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی سازوکارها و مؤلفه‌های حاکم بر فرهنگ سلبریتی در جامعه ایرانی در بستر شبکه اجتماعی اینستاگرام بوده است. روش و داده‌ها: در پژوهش حاضر از روش کیفی قوم‌نگاری مجازی استفاده شده است. نمونه‌های مورد مطالعه در این پژوهش شامل 323 پست اینستاگرامی از صفحات خرده‌سلبریتی‌های نوظهور اینستاگرامی در جامعه ایرانی بوده است که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌ و در یک بازه زمانی شش ماهه مورد بررسی قرار گرفته‌اند. ملاک اعتبار و کیفیت یافته‌ها، روش اعتمادپذیری، باورپذیری و اطمینان‌پذیری لینکلن و گوبا است که با حضور مداوم و طولانی‌مدت محقق در بستر اینستاگرام محقق شده است. برای تجزیه و تحلیل یافته‌ها از تحلیل محتوای کیفی و نرم‌افزار مکس‌کیو‌دی‌اِی استفاده شده است. یافته‌ها: یافته‌ها حکایت از 32 گونه خرده‌سلبریتی پرطرفدار در فضای اینستاگرام ایرانی داشته و براساس تحلیل محتوای یافته‌ها مربوط به صفحات خرده‌سلبریتی‌های اینستاگرامی، 29 مضمون پرتکرار، 10 مضمون محوری و یک مضمون هسته استخراج شده است. مثبت‌نگری و خودبهینه‌سازی، حریم‌شکنی، مصرف‌گرایی، استانداردسازی بدن، شفافیت‌گرایی، دستاوردسالاری، سیال‌شدگی زندگی، تئاتری‌شدن زندگی، زیبایی لایک‌خور و مشروعیت‌سازی از جمله مضامین محوری و خودبرندسازی مضمون مرکزی استخراج شده از فعالیت خرده‌سلبریتی‌های نوظهور اینستاگرام ایرانی بوده است. بحث و نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مؤلفه‌های فرهنگ سلبریتی در ایران متفاوت بوده و خرده‌سلبریتی‌های نوظهور اینستاگرامی با استفاده از سازوکارهای متفاوتی در جهت خودبرندسازی، دیده‌شدن و کسب مشروعیت عمل کرده‌اند. پیام اصلی: سلبریتی‌ها در همه‌جای زندگی انسان معاصر حضوری پررنگ دارند و بر حوزه‌های زیسته زندگی انسان در سطوح مختلف اثرگذار هستند. با دسترس‌پذیری همگانی رسانه‌های مجازی چون اینستاگرام، تَب شهرت و سلبریتی‌شدن در جامعه ایرانی بیش از پیش شده است، بنابراین لزوم اتخاذ دیدگاهی انتقادی در سطوح خرد و کلان در مواجه با فرهنگ سلبریتی ضروری است.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4013_a8dc8d5f9d09ff3af5dc450404af737e.pdf

دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 Age Transition, Age-Specific Population Momentum, and the Timing of the Demographic Window in Iran's Provinces گذار ساختار سنی، مُمِنتوم های ویژه سنی جمعیت و زمان‌بندی پنجره جمعیتی در استان های ایران 49 73 4012 10.22034/jscc.2026.22766.1229 FA نازنین آقایی گروه روش‌های آماری و مدل‌سازی جمعیت، موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران رسول صادقی گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران و موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران 0000-0002-7024-2924 Journal Article 2025 02 06 Background and Aim: This study examines the impact of population momentum on the demographic window in Iran’s provinces. Population momentum, by altering age distribution, can accelerate or delay entry into the demographic window and influence its duration and intensity. Data and Method: Using census data from 1996 to 2016, population momentum and dependency ratios were calculated for Iran’s provinces, and the patterns of opening and closing the demographic window were analyzed. Findings: The momentum of the working-age group declined earlier than that of the elderly group. As a result, provinces like Gilan and Mazandaran entered the demographic window sooner and exited it earlier, while provinces such as Hormozgan and Sistan-Baluchestan experienced a delayed entry. However, the duration of the demographic window does not vary significantly across provinces. In all provinces, elderly momentum remains stronger, and in some regions like Hormozgan and South Khorasan, despite a rise in the working-age population, the demographic window closes two decades earlier due to rapid elderly population growth. Conclusion: The findings indicate that population momentum plays a crucial role in shaping the timing and sustainability of the demographic window in Iran’s provinces. Provinces like Gilan and Mazandaran are approaching the end of their window, while in provinces with higher momentum, such as Hormozgan and Sistan-Baluchestan, it has not yet opened. This presents opportunities for infrastructure development but also challenges related to rapid population aging. Therefore, demographic policies should be adapted to each province's characteristics to maximize economic benefits and address aging-related challenges effectively. Key Message: Demographic window is an special situation of age structure which due to different fertility histories of provinces works in different manners. Population momentum can help to undretand timming, resistance and quantum of provinces demographic window as an index of reflecting fertility history, age composition and demographic patterns. زمینه و هدف: این مطالعه به بررسی تأثیر ممنتوم جمعیتی بر پنجره جمعیتی در استان‌های ایران می‌پردازد. ممنتوم جمعیتی، با تغییر توزیع سنی، ورود به پنجره جمعیتی را تسریع یا به تأخیر می‌اندازد و بر مدت‌زمان و شدت بهره‌برداری از آن اثر می‌گذارد. روش و داده‌ها: با استفاده از داده‌های سرشماری‌های 1375 تا 1395، ممنتوم جمعیتی و نسبت وابستگی سنی در استان‌های کشور محاسبه و روند باز و بسته شدن پنجره جمعیتی تحلیل شده است. یافته‌ها: ممنتوم گروه سنی فعالیت زودتر از گروه سالمندی کاهش یافته است. در نتیجه، استان‌هایی مانند گیلان و مازندران زودتر وارد پنجره جمعیتی شده و زودتر از آن خارج می‌شوند، درحالی‌که استان‌هایی مانند هرمزگان و سیستان‌وبلوچستان دیرتر وارد این دوره می‌شوند. بااین‌حال، طول مدت پنجره در استان‌ها تفاوت معناداری ندارد. در تمامی استان‌ها، ممنتوم سالمندی قوی‌تر است و در برخی مناطق، مانند هرمزگان و خراسان جنوبی، باوجود افزایش گروه سنی فعالیت، پنجره جمعیتی دو دهه زودتر به دلیل رشد سریع جمعیت سالمندان بسته می‌شود. بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که ممنتوم جمعیتی عامل تعیین‌کننده‌ای در زمان‌بندی پنجره جمعیتی در استان‌های ایران است. استان‌هایی مانند گیلان و مازندران زودتر وارد پنجره شده و در آستانه خروج از آن هستند، درحالی‌که در استان‌هایی مانند هرمزگان و سیستان‌وبلوچستان این پنجره هنوز باز نشده است. این وضعیت هم فرصتی برای توسعه زیرساخت‌ها ایجاد می‌کند و هم چالش‌هایی مانند افزایش سریع سالمندان به همراه دارد. بنابراین، سیاست‌های جمعیتی باید متناسب با ویژگی‌های استانی تنظیم شوند تا از فرصت‌های اقتصادی پنجره جمعیتی و چالش‌های سالمندی بهره‌برداری بهینه شود. پیام اصلی: پنجره جمعیتی وضعیت خاصی از ساختار سنی است که تحت تأثیر تاریخچه‌های متفاوت باروری در استان‌های مختلف، به‌طور یکسان عمل نمی‌کند. ممنتوم جمعیتی به‌عنوان شاخص بازتاب‌دهنده تاریخچه باروری، ترکیب سنی و الگوهای جمعیتی، می‌تواند به درک زمان‌بندی، پایداری و شدت اثرگذاری پنجره جمعیتی هر استان کمک کند.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4012_a5793172f4906393fa2072b60668e67f.pdf

دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 The Knowledge Structure of Global Studies on Social Change in the Post-Corona Era ساختار دانشی مطالعات جهانی تغییرات اجتماعی در دوران پساکرونا 75 98 4037 10.22034/jscc.2026.23165.1261 FA اسماعیل مصطفوی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0003-0420-4118 یگانه داستار گروه بازیابی اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0007-6673-652X سیده زهرا حسینی راد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0004-8602-6099 Journal Article 2025 05 20 Background and Aim: This study aims to analyze the knowledge structure of global studies on social changes in the post-COVID-19 era. The main objective is to identify major topics, research gaps, and set agendas for further research in this field. Data and Method: This study adopts a descriptive-applied approach and a scientometric to analyze bibliographic data on post-pandemic social transformations retrieved from the Web of Science database. The dataset consists of 5,036 documents published between 2022 and 2024, which were analyzed using Excel and RStudio software. Findings: The findings indicate that scientific productions in the field of social changes after the COVID-19 pandemic increased from 2022 to 2024. The keywords "social changes," "health," "gender," "policy," "impact," "education," and "identity" have the highest frequency. The findings showing a strong focus on the areas of mental health, educational justice, gender, and policymaking, while areas such as education, society, work, race, and culture still require more attention and development. The strategic diagram also shows that the topics "health, gender, women, children, and behavior" and "impact, management, power, policymaking, and science" have the highest levels of development and relevance, which are recognized as driving topics. The cluster "politics, media, activism, state, and consumption" has a low level of density and its centrality percentage is close to zero. The topics "education, community, work, race, and culture" exhibit the lowest levels of development and relevance, and are therefore considered immature and emerging. Additionally, the cluster "social change, identity, pattern, attitudes, and participation" has low centrality and its density percentage is close to zero. Conclusion: Global studies on social changes in the post-COVID-19 era have focused on topics such as educational justice, health, gender, and collective behavior. Family participation and remote education have played a significant role in empowering the new generation. Attention to spiritual and gender health as well as the promotion of innovations are prominent themes in global studies during the post-pandemic period. Key Message: The knowledge structure of global post-COVID studies emphasizes an integrated analysis of health, education, gender, and innovation, which contributes to a better understanding of the complex transformations caused by the COVID-19 pandemic and facilitates effective responses. زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختار دانشی مطالعات جهانی در زمینه تغییرات اجتماعی دوران پساکرونا انجام شده است. هدف اصلی، شناسایی موضوعات محوری، شکاف‌های پژوهشی و تعیین جهت‌گیری‌های آتی در این حوزه است. روش و داده‌ها: این مطالعه توصیفی-کاربردی با استفاده از رویکرد علم‌سنجی، داده‌های کتاب‌شناختی مربوط به تغییرات اجتماعی دوران پساکرونا را از پایگاه وب آو ساینس (Web of Science) استخراج کرده است. مجموعه داده‌ها شامل 5036 مدرک از سال‌های 2022 تا 2024 است که با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل (Excel) و آر استودیو (RStudio) تجزیه‌‌وتحلیل شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد تولیدات علمی در زمینه تغییرات اجتماعی پس از همه‌گیری کرونا از سال 2022 تا 2024 افزایش یافته است. کلیدواژه‌های «تغییر اجتماعی»، «سلامتی»، «جنسیت»، «سیاست»، «تأثیر»، «آموزش و پرورش» و «هویت» بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که موضوعات «سلامت، جنسیت، زنان، کودکان و رفتار»، و «تاثیر، مدیریت، قدرت، سیاست‌گذاری و علم» دارای بالاترین میزان توسعه‌یافتگی و ربط است که به‌عنوان موضوعات محرک شناخته می‌شوند. خوشه «سیاست، رسانه، فعالیت اجتماعی، دولت و مصرف» از نظر تراکم در سطح پایین و درصد مرکزیت آن نزدیک به صفر است. موضوعات «آموزش، جامعه، کار، نژاد و فرهنگ» دارای پایین‎‌ترین میزان توسعه‌یافتگی و ربط هستند و در نتیجه نابالغ و نوظهور تلقی می‌شوند. همچنین خوشه «تغییر اجتماعی، هویت، الگو، نگرش و مشارکت» از نظر مرکزیت در سطح پایین و درصد تراکم آن نزدیک به صفر است. بحث و نتیجه‌گیری: مطالعات جهانی تغییرات اجتماعی در دوران پساکرونا بر موضوعاتی نظیر عدالت آموزشی، سلامت، جنسیت و رفتار جمعی تمرکز داشته‌اند. مشارکت خانواده‌ها و آموزش غیرحضوری نقش مهمی در توانمندسازی نسل جدید ایفا کرده است. توجه به سلامت معنوی و جنسیتی و همچنین تقویت نوآوری از موضوعات برجسته مطالعات جهانی دوره پساکرونا است. پیام اصلی: ساختار دانشی مطالعات جهانی پساکرونا بر تحلیل یکپارچه سلامت، آموزش، جنسیت و نوآوری تأکید دارد. این نتایج، به درک بهتر تحولات پیچیده ناشی از همه‌گیری کوید-19 و سیاستگذاری اجتماعی مربوط به آن کمک می‌کند.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4037_cfc3d588e3eb661c8331ddd7881e3333.pdf

دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 Socioeconomic Determinants of Social Vitality Enhancement Among Female-Headed Households: The Case of the Ahvaz Welfare Organization, Iran عوامل اجتماعی- اقتصادی اثرگذار بر افزایش نشاط اجتماعی زنان سرپرست خانوار: مطالعه‌ای در بین زنان تحت پوشش بهزیستی اهواز 99 128 4132 10.22034/jscc.2026.22506.1196 FA علی حسین حسین زاده گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0003-2278-948X سجاد بهمنی گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران مرضیه افلاطونی گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0003-2278-948X Journal Article 2024 12 08 Background and Aim: Happiness and unhappiness are fundamental emotions that shape individual performance, social trust, and community cohesion. Given that female-headed households face severe socioeconomic and psychological vulnerabilities, this study investigates the impact of socioeconomic factors on enhancing the social vitality of female-headed households supported by the State Welfare (Behzisti) Organization in Ahvaz Data and Method: This applied study employed a quantitative approach. The statistical population consisted of female-headed households supported by the Ahvaz Behzisti Organization, from which a sample was selected using a simple random sampling method. Data collection was carried out through a survey questionnaire. The content validity of the instrument was established, and its reliability was assessed using Cronbach’s alpha coefficient. Findings: The findings indicate a significant correlation between social vitality and variables including social capital, modern identity, religious beliefs, mass media usage, general health, socio-economic status, and marital status. Furthermore, the regression analysis indicated that, among these factors, social capital had an impact coefficient of 0.430. This was followed sequentially by socio-economic status (0.312), religious beliefs (0.199), mass media usage (0.131), and general health (0.108) in terms of their effect on the sense of social vitality. Conclusion: The results suggest that social vitality among female-headed households is a function of a complex set of social and economic determinants. Among the variables examined, social capital exerts the greatest influence on promoting social vitality. Additionally, factors such as socioeconomic status and religious beliefs play a significant role in shaping the sense of social vitality within this group. Key Message: Enhancing social capital, socioeconomic status, general health, and religious beliefs can substantially elevate the social vitality of female-headed households supported by the Ahvaz Behzisti Organization. Consequently, prioritizing these dimensions offers a highly effective strategy for strengthening the overall well-being and quality of life of this vulnerable group. زمینه و هدف: شادی و ناشادی از جمله هیجان‌های مهم انسانی هستند که می‌توانند بر عملکرد و بهره‌وری فردی، روابط اجتماعی، اعتماد اجتماعی و میزان مشارکت و پویایی تعاملات اجتماعی افراد اثرگذار باشند و به‌این‌ترتیب زمینه را برای تقویت یا تضعیف همبستگی و انسجام اجتماعی فراهم کنند. از سوی دیگر، زنان سرپرست خانوار معمولاً در زمرۀ گروه‌های آسیب‌پذیر و محروم جامعه قرار دارند و به دلیل شرایط اقتصادی نامناسب و فشارهای عاطفی و روانی، در معرض مخاطرات و آسیب‌های متعدد قرار می‌گیرند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل اجتماعی- اقتصادی بر افزایش نشاط اجتماعی در میان زنان سرپرست خانوار تحت پوشش بهزیستی اهواز انجام شده است. روش و داده‌ها: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، با رویکرد کمی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل زنان سرپرست خانوار تحت پوشش بهزیستی اهواز بود که نمونه 351 نفری از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌های موردنیاز پژوهش از طریق پرسش‌نامه استاندارد جمع‌آوری گردید که روایی آن تأیید شده و پایایی آن نیز با استفاده از آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌ها: براساس یافته‌ها، متغیرهایی مانند سرمایه اجتماعی، هویت مدرن، اعتقادات دینی مذهبی، میزان استفاده از وسایل ارتباط جمعی، سلامت عمومی، پایگاه اجتماعی ـ اقتصادی و وضعیت تأهل رابطه معناداری با نشاط اجتماعی داشته‌اند. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد در میان این عوامل، سرمایه اجتماعی با ضریب تأثیر 430/0 بیشترین نقش را در افزایش نشاط اجتماعی ایفا می‌کند و پس از آن پایگاه اجتماعی اقتصادی (312/0)، اعتقادات دینی مذهبی (199/0)، استفاده از وسایل ارتباط جمعی (131/0) و سلامت عمومی (108/0) به ترتیب بر احساس نشاط اجتماعی اثرگذار بوده‌اند. بحث و نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که نشاط اجتماعی در میان زنان سرپرست خانوار تابع مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی و اقتصادی است. در میان متغیرها، سرمایه اجتماعی بیشترین نقش را در افزایش نشاط اجتماعی دارد. همچنین عواملی مانند پایگاه اقتصادی-اجتماعی و اعتقادات دینی نیز نقش قابل‌توجهی در احساس نشاط اجتماعی این گروه دارند. پیام اصلی: افزایش سرمایه اجتماعی، بهبود وضعیت اقتصادی- اجتماعی و سلامت عمومی، همراه با تقویت باورهای دینی، می‌تواند نشاط اجتماعی زنان سرپرست خانوار تحت پوشش بهزیستی اهواز را ارتقا می‌بخشد. این عوامل در کنار یکدیگر تأثیر چشمگیری بر نشاط این گروه خواهند داشت. بنابراین، توجه همزمان به این ابعاد، راهبردی مؤثر برای ارتقای کیفیت زندگی آنان است.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4132_052d702a713e8136e41ab64a280a6cc0.pdf

دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 Explaining and Clustering Educational Inequalities across Iranian Provinces: The Role of Resource Access, Infrastructure, and Gender Equity تبیین و خوشه‌بندی نابرابری‌های آموزشی در استان‌های ایران: نقش دسترسی به منابع، زیرساخت‌ها و عدالت جنسیتی 129 160 4167 10.22034/jscc.2026.22753.1225 FA حمید مسعودی گروه جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران 0000-0003-0497-434X فاطمه چشک گروه جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران 0009-0002-5836-4520 Journal Article 2025 02 03 Background and Aim: Educational inequality is a key mechanism through which social inequalities are perpetuated and regional disparities reproduced; concurrently, education can function as a lever for narrowing these gaps. Disparities in access to resources, infrastructure, and families' educational capital lead provinces to follow divergent trajectories in their educational development, thereby shaping the extent to which they remain trapped in or break away from cycles of deprivation. This study analyzes the spatial pattern of educational attainment across Iranian provinces to identify structural similarities and distinctions, demonstrating how cycles of continuity and change in educational inequality are reinforced or mitigated. Data and Method: This descriptive–analytical study relies on a secondary analysis of official data from the national education system's Statistical Yearbooks. Indicators encompassing literacy rates, the gender gap, student–teacher, student–school, and student–class ratios, alongside internet access, were compiled for all provinces. Following data standardization, these metrics were consolidated into a composite index. Using hierarchical cluster analysis, provinces were categorized into "deprived," "medium attainment," and "high attainment" clusters. Findings: The results reveal substantial interprovincial disparities. Provinces such as Sistan and Baluchestan, Khuzestan, West Azerbaijan, Kurdistan, and Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad fall into the "deprived" cluster. Conversely, Tehran, Isfahan, and Razavi Khorasan occupy the "high attainment" cluster. Meanwhile, South Khorasan, Fars, and Hamedan are situated within the "medium attainment" cluster, exhibiting a mixed profile of structural strengths and weaknesses. Conclusion: Educational inequalities in Iran contribute to the reproduction of social cleavages and restrict opportunities in marginalized provinces. Without equitable policymaking, targeted resource allocation, and infrastructure enhancement—particularly within the "deprived" cluster—progress toward educational justice will face serious challenges. Key Message: Educational patterns in Iran can simultaneously perpetuate inequalities through unbalanced policies and act as a force for structural change. A targeted revision of resource distribution prioritizing provinces in the "deprived" cluster is a prerequisite for converting the educational system from a factor that reproduces inequality into an engine of socio-regional transformation and regional gap reduction. زمینه و هدف: نابرابری‌های آموزشی از مهم‌ترین سازوکارهای تداوم نابرابری‌های اجتماعی و بازتولید شکاف‌های منطقه‌ای در جوامع است؛ درعین‌حال، آموزش می‌تواند به‌عنوان اهرمی برای تغییر و کاهش این شکاف‌ها عمل کند. تفاوت در دسترسی به منابع آموزشی، زیرساخت‌های فناورانه و سرمایه آموزشی خانواده‌ها سبب می‌شود استان‌ها مسیرهای متفاوتی را در تجربه توسعه آموزشی و در نتیجه در میزان تداوم یا گسست از چرخه‌های محرومیت طی کنند. هدف این پژوهش، تحلیل الگوی توزیع برخورداری آموزشی در استان‌های کشور و شناسایی شباهت‌ها و تمایزهای ساختاری میان آن‌ها است. روش و داده‌ها: پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر داده‌های اسنادی رسمی سالنامه‌های آماری سازمان آموزش و پرورش کشور انجام شد. داده‌های مربوط به شاخص‌های نرخ‌محور آموزشی شامل باسوادی و بی‌سوادی، شکاف جنسیتی در آموزش، نسبت دانش‌آموز به معلم، مدرسه و کلاس و دسترسی به شبکه ملی اطلاعات و اینترنت برای استان‌های کشور گردآوری شد. این داده‌ها پس از استانداردسازی، در قالب یک شاخص ترکیبی برخورداری آموزشی تجمیع و با استفاده از تحلیل خوشه‌ای، استان‌ها براساس وضعیت نسبی آموزشی و زیرساختی در سه خوشه «محروم»، «برخورداری متوسط» و «برخورداری بالا» دسته‌بندی شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد استان‌ها از نظر برخورداری نسبی از منابع و زیرساخت‌های آموزشی تفاوت‌های قابل‌توجهی دارند. برخی استان‌ها مانند سیستان و بلوچستان، خوزستان، آذربایجان غربی، کردستان و کهگیلویه و بویراحمد از حیث آموزشی در خوشه «محروم» قرار دارند، در حالی که استان‌هایی مانند تهران، اصفهان و خراسان رضوی در خوشه «برخورداری بالا» جای گرفته‌اند. گروهی از استان‌ها همچون خراسان جنوبی، فارس و همدان نیز در خوشه «برخورداری متوسط» قرار دارند که ترکیبی از نقاط قوت و ضعف را در شاخص‌های مختلف آموزشی نشان می‌دهند. بحث و نتیجه‌گیری: نابرابری‌های آموزشی در ایران منجر به بازتولید شکاف‌های اجتماعی شده و فرصت‌ها را برای ساکنان استان‌های محروم محدود می‌کند. نقشه خوشه‌بندی سه‌گانه این پژوهش نشان می‌دهد ترکیب نابرابرِ منابع و زیرساخت‌ها، استان‌ها را در موقعیت‌های متفاوتی از نظر برخورداری آموزشی قرار داده است و بدون سیاست‌گذاری عادلانه، تخصیص هدفمند منابع و تقویت زیرساخت‌های فیزیکی و دیجیتال به‌ویژه در استان‌های خوشه محروم، حرکت به‌سوی عدالت آموزشی با چالش روبه‌رو خواهد بود. پیام اصلی: الگوهای نابرابری آموزشی در ایران نشان می‌دهد که آموزش می‌تواند هم به تداوم نابرابری‌ها از طریق سازوکارهای نهادی و سیاست‌های نامتوازن کمک کند و هم به‌عنوان نیرویی برای تغییر و اصلاح این الگوها عمل نماید؛ بازنگری هدفمند در سیاست‌ها و سازوکارهای توزیع منابع، با تمرکز بر استان‌های خوشه محروم، شرط لازم برای تبدیل آموزش از عامل بازتولید نابرابری به موتور تحول و کاهش شکاف‌های منطقه‌ای است.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4167_a7a2468621c83158724775705d97a034.pdf

دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 The Effectiveness of Group Social Work Intervention on Addressing Bullying and Changing Attitudes Towards Its Dimensions Among Female Students of Yazd University اثربخشی مداخله مددکاری اجتماعی گروهی بر نحوه مواجهه با قلدری و تغییر نگرش نسبت به ابعاد آن در دانشجویان دختر دانشگاه یزد 161 187 4010 10.22034/jscc.2026.22605.1209 FA نسرین بابائیان گروه مددکاری اجتماعی و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0003-3537-8903 فائزه میرآبی گروه مددکاری اجتماعی و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0004-2141-8868 فاطمه نعمت اللهی گروه مددکاری اجتماعی و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0007-1140-9687 زهرا دانشوری نسب گروه مددکاری اجتماعی و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0000-0756-9871 بتول زارعی گروه مددکاری اجتماعی و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0008-2598-1307 مریم زارع گروه مددکاری اجتماعی و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0001-7636-4949 Journal Article 2025 01 03 Background and Aim: Bullying is a social problem with adverse consequences for both victims and society at large. Given the widespread use of technology, raising awareness and transforming attitudes toward the various dimensions of bullying has become increasingly important. Accordingly, the present study aimed to evaluate the effectiveness of group social work intervention in enhancing coping strategies and altering attitudes toward bullying among female students at Yazd University. Data and Method: This quasi-experimental study utilized a pre-test/post-test design with experimental and control groups. The sample consisted of 60 female students who randomly divided into two experimental and control groups (n = 30). The experimental group participated in seven one-hour sessions focused on understanding types of bullying and acquiring relevant coping skills. Data were collected using the Olweus Bullying Questionnaire (1996), administered before and after the intervention. Findings: ANCOVA results indicated that group social work intervention not only improved students’ coping abilities but also led to significant changes in their attitudes toward bullying and enhanced their awareness of the issue. Conclusion: The findings demonstrated that group social work intervention significantly contributed to increasing awareness and changing attitudes among female students toward the dimensions of bullying. During the intervention, students also developed effective skills for responding to bullying in a safe and constructive manner. Key Message: Introducing the emerging dimensions of bullying, changing attitude towards it and learning of bullying skills can increase students ' awareness and ability and can help them to reduce this phenomenon in the university. In addition, Groupe social work is providing safe fields for students and allows them to express concerns and increase awareness and self - care towards this phenomenon. زمینه و هدف: قلدری، مشکلی اجتماعی است که پیامدهای منفی برای قربانیان و جامعه دارد. با توجه به گسترش فناوری، افزایش آگاهی و تغییر نگرش نسبت به ابعاد قلدری ضروری به نظر می‌رسد. این پژوهش در بین دانشجویان دختر دانشگاه یزد و با هدف اثربخشی مداخله مددکاری اجتماعی گروهی بر نحوه مواجهه با قلدری و تغییر نگرش نسبت به ابعاد آن انجام شد. روش و داده‌ها: این پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و گواه بود. نمونه تحقیق شامل 60 دانشجوی دختر بودند که به روش تصادفی ساده به دو گروه آزمایش و گواه (30 نفری ) تقسیم شدند. گروه آزمایش طی هفت جلسه یک ساعته، آموزش‌هایی درباره انواع قلدری و مهارت‌های مقابله دریافت کرد. ابزار پژوهش، پرسشنامه قلدری الوئوس (۱۹۹۶) بود که قبل و بعد از مداخله تکمیل شد. یافته‌ها: نتایج آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد که مداخله مددکاری اجتماعی گروهی، علاوه بر افزایش مهارت‌های مقابله با قلدری، نگرش دانشجویان را نسبت به ابعاد آن تغییر داده و موجب افزایش آگاهی شده است. بحث و نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که مداخله مددکاری اجتماعی گروهی به‌طور معناداری بر ارتقاء آگاهی و تغییر نگرش دانشجویان دختر نسبت به ابعاد قلدری موثر بوده و دانشجویان در حین مداخله نیز مهارت‌های مؤثر برای مواجهه ایمن و مناسب با قلدری را کسب کردند. پیام اصلی: آشنایی با ابعاد قلدری، تغییر نگرش نسبت به آن و همچنین یادگیری مهارت‌های مقابله با قلدری، آگاهی و توانایی دانشجویان را افزایش داده و می‌تواند به کاهش این پدیده در دانشگاه کمک کند. مداخله مددکاری اجتماعی گروهی ضمن فراهم آوردن بستر امن برای دانشجویان، به آن‌ها این امکان را می‌دهد تا دغدغه‌ها و نگرانی‌های خود را بیان کنند و آگاهی و خودمراقبتی دانشجویان نسبت به این پدیده را افزایش می‌دهد.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4010_3290f713225c41ae80eea77e130c3bf3.pdf

دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 Lifestyle Politics and the Transition to New Patterns of Non-institutional Political Participation (Case Study: VELT Organization, Belgium) سیاست‌های سبک زندگی و گذر به الگوهای نوین مشارکت‌های سیاسی غیرنهادی (مورد مطالعه: سازمان VELT بلژیک) 189 210 4042 10.22034/jscc.2026.22890.1240 FA قربانعلی سبکتکین ریزی گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-0142-461X زهرا حضرتی صومعه گروه جامعه‌شناسی، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران مرکز، تهران، ایران محمدرضا حیاتی مهر گروه جامعه‌شناسی سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0009-0003-4343-4992 Journal Article 2025 03 09 Background and Aim: Lifestyle movements have emerged as socio-political activities that seek deeper societal change through altering individual behaviours. This study addresses why some lifestyle activists remain at the level of non-institutional participation, while others move toward institutional engagement. To answer this question, an analytical framework was developed by integrating theories of lifestyle movements, political consumerism, and political opportunity structure (POS), and was tested through a secondary case study of the Association for Ecological Life and Gardening (VELT) in Belgium. Data and Method: This research employed a documentary method and qualitative analysis of scientific and policy texts. It also draws upon results and data collected in Belgium between 2010 and 2023. Findings: The findings showed that members of this association follow two participatory paths: informal (organic gardening, ethical consumption) and formal (collaboration with city councils). The transition from the first to the second path occurs when three conditions are met: the presence of receptive institutions, legal channels for participation, and alignment with policy discourses. Conclusion: Lifestyle politics can be both an alternative to and a complement for institutional participation, thereby expanding democracy at the local and everyday levels. In societies where the political-social structure provides a foundation for political-social participation, political-social associations and movements act upon this, organizing actions according to issues, and under these conditions, citizen participation based on policies is facilitated. Key Message: Lifestyle politics has the potential to transform individual engagement into institutional participation; however, this transition is contingent upon structural political and social conditions. By providing an analytical framework and an empirical case study, this research demonstrates how lifestyle movements can effectively foster local democracy and address environmental challenges. زمینه و هدف: جنبش‌های سبک زندگی به‌عنوان فعالیت‌هایی اجتماعی- سیاسی مطرح شده‌اند که از طریق تغییر رفتارهای فردی، به‌دنبال تغییرات عمیق‌تر در جامعه هستند. این مطالعه به این پرسش می‌پردازد که چرا برخی از فعالان سبک زندگی تنها در حد مشارکت غیرنهادی باقی می‌مانند، در حالی‌که برخی دیگر وارد فضای مشارکت نهادی می‌شوند. برای پاسخ به این سؤال، چارچوبی تحلیلی با تلفیق نظریه‌های جنبش‌های سبک زندگی، مصرف‌گرایی سیاسی و ساختار فرصت‌های سیاسی توسعه داده شد و در قالب یک مطالعه موردی ثانویه روی انجمن زندگی و باغبانی اکولوژیک (VELT) در بلژیک آزموده شد. روش و داده‌ها: این پژوهش با استفاده از روش اسنادی و تحلیل متون علمی و سیاستی انجام شده است. علاوه براین، از نتایج و داده‌هایی که طی سال‌های 2010–2023 در بلژیک گردآوری شدند، استفاده می‌کند. یافته‌ها: یافته‌‌‌ها نشان دادند که اعضای این انجمن دو مسیر مشارکتی- غیررسمی (باغبانی ارگانیک، مصرف اخلاقی) و رسمی (همکاری با شوراهای شهری)- را دنبال می‌کنند. گذار از مسیر اول به دوم زمانی رخ می‌دهد که سه شرط شامل وجود نهادهای پذیرنده، کانال‌های قانونی مشارکت و هم‌ترازی با گفتمان‌های سیاستی فراهم باشد. بحث و نتیجه‌گیری: سیاست سبک زندگی می‌تواند هم بدیلی برای مشارکت نهادی و هم مکملی برای آن باشد و از این طریق، دموکراسی را در سطح محلی و روزمره گسترش دهد. در جوامعی که ساختار فرصت‌های سیاسی بستر را برای مشارکت‌های سیاسی- اجتماعی فراهم نموده باشند، انجمن‌ها و جنبش‌های سیاسی- اجتماعی در این بستر، کنشگری نموده و متناسب با مسائل، اقدامات لازم را سازماندهی می‌کنند. در نتیجه، مشارکت شهروندان مبتنی بر سیاست‌های سبک زندگی تسهیل می‌گردد. پیام اصلی: سیاست‌های سبک زندگی ظرفیت لازم برای تبدیل مشارکت فردی به مشارکت نهادی را دارند، اما این گذار تحت تأثیر شرایط ساختاری سیاسی و اجتماعی قرار دارد. این مطالعه از طریق ارائه چارچوبی تحلیلی و بررسی موردی، نشان می‌دهد که چگونه این جنبش‌ها می‌توانند در توسعه دموکراسی محلی و مقابله با چالش‌های سیاسی و زیست‌محیطی نقش مؤثری ایفا کنند.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4042_6af265ea42b8831ffa418b4c6100f5e8.pdf

دانشگاه یزد تداوم و تغییر اجتماعی 2783-3100 5 1 2026 03 21 Shadows of Oblivion: From Causes to Consequences of Violence Against the Elderly سایه‌های فراموشی: کاوشی در دلایل و پیامدهای خشونت علیه سالمندان 211 245 4040 10.22034/jscc.2026.22914.1245 FA فتانه حاجیلو گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-5169-4749 علی پیل وری گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0004-9695-7954 Journal Article 2025 03 15 Background and Aim: Demographic evidence suggests a shift towards aging societies, and with the increase in their population, violence against the elderly has emerged as a complex social issue requiring attention, effective action for prevention, and finding solutions to combat violence. This research aims to gather the necessary information in this area because Iran society is going to aging. Data and Method: This study employs a qualitative approach and thematic analysis method to examine violence against the elderly, and for this purpose, it has extracted and classified the relevant literature on the subject. In this regard, related keywords were searched in scientific information databases, and ultimately, 56 articles were selected for final analysis. Findings: The findings of the research are categorized into four main themes, including "important facilitators," "types of violence," "lost voices" (neglecting the voices of victims), and "social consequences," ultimately resulting in a core category titled "shadows of forgetfulness." Shadows are the apparent symbols of the elderly that do not seem to show any signs of pain and suffering. Forgetfulness is a sign of society's neglect of the needs and rights of the elderly. Conclusion: Violence against the elderly is a complex social issue, but it seems to stem from neglecting the needs and rights of this vulnerable group. Therefore, greater societal attention is needed, along with effective measures to prevent violence against the elderly. Key Message: Ignoring the voices of victims leads to collective amnesia and the neglect of the rights of the elderly, indicating a need to reconsider social approaches. زمینه و هدف: شواهد جمعیتی حکایت از حرکت و گذار جوامع به سوی سالمندی دارد و با افزایش جمعیت آنها، خشونت علیه سالمندان به‌عنوان یک معضل اجتماعی پیچیده نیازمند توجه، اقدام مؤثر جهت پیشگیری و یافتن راهکار برای مقابله با خشونت است. درحالی‌که جامعه ایرانی نیز به سوی افزایش تعداد سالمندان می‌رود، هدف پژوهش حاضر گردآوری اطلاعات برای تبیین علل، و یافتن راه‌حل‌های مورد نیاز در این زمینه است. روش و داده‌ها: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون به بررسی خشونت علیه سالمندان پرداخته و به این منظور به استخراج و طبقه‌بندی ادبیات مرتبط با موضوع پرداخته است. در این راستا، کلیدواژه‌های مرتبط در بانک‌های اطلاعات علمی جستجو و در نهایت ۵۶ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش در چهار مقوله اصلی شامل "بسترساز‌های مهم، "گونه‌های خشونت"، "صداهای گم‌شده" (نادیده‌انگاری صدای قربانیان) و "پیامدهای اجتماعی" دسته‌بندی و در نهایت منتج به یک مقوله هسته با عنوان "سایه‌های فراموشی" تجمیع شده‌اند. مفهوم سایه‌ نماد سالمندانی است که گرچه واقعیت آن‌ها مملو از چالش‌های بی‌شمار است اما نشانه‌ای از درد و رنج آشکار در آن‌ها مشاهده نمی‌شود و فراموشی، نماد بی‌توجهی جامعه به نیازها و چالش‌های سالمندان است. ترکیب این دو واژه برای نشان دادن چالش‌های پنهان سالمندان به‌کار رفته‌ است. بحث و نتیجه‌گیری: خشونت علیه سالمندان یک معضل اجتماعی پیچیده است. به نظر می‌رسد بخشی از پیچیدگی این مسأله، ناشی از نادیده‌انگاری نیازها و حقوق این قشر آسیب‌پذیر است. با این اوصاف، توجه بیشتر جامعه از جمله اقدامات مؤثر برای پیشگیری از خشونت علیه سالمندان است. سالمندی جمعیت اجتناب‌ناپذیر است و نادیده گرفتن صدای آسیب‌دیدگان منجر به فراموشی جمعی و تضییع حقوق سالمندان می‌شود. این مهم نیاز به بازنگری در رویکردهای اجتماعی در قبال سالمندان را منعکس می‌کند.

https://jscc.yazd.ac.ir/article_4040_6e9e1bde30c89633552ec0250ca11d69.pdf