ساختار دانشی مطالعات جهانی تغییرات اجتماعی در دوران پساکرونا

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته بازیابی اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشجوی کارشناسی‌ارشد رشته مدیریت اطلاعات، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختار دانشی مطالعات جهانی در زمینه تغییرات اجتماعی دوران پساکرونا انجام شده است. هدف اصلی، شناسایی موضوعات محوری، شکاف‌های پژوهشی و تعیین جهت‌گیری‌های آتی در این حوزه است.

روش و داده‌ها: این مطالعه توصیفی-کاربردی با استفاده از رویکرد علم‌سنجی، داده‌های کتاب‌شناختی مربوط به تغییرات اجتماعی دوران پساکرونا را از پایگاه وب آو ساینس (Web of Science) استخراج کرده است. مجموعه داده‌ها شامل 5036 مدرک از سال‌های 2022 تا 2024 است که با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل (Excel) و آر استودیو (RStudio) تجزیه‌‌وتحلیل شده‌اند.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد تولیدات علمی در زمینه تغییرات اجتماعی پس از همه‌گیری کرونا از سال 2022 تا 2024 افزایش یافته است. کلیدواژه‌های «تغییر اجتماعی»، «سلامتی»، «جنسیت»، «سیاست»، «تأثیر»، «آموزش و پرورش» و «هویت» بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که موضوعات «سلامت، جنسیت، زنان، کودکان و رفتار»، و «تاثیر، مدیریت، قدرت، سیاست‌گذاری و علم» دارای بالاترین میزان توسعه‌یافتگی و ربط است که به‌عنوان موضوعات محرک شناخته می‌شوند. خوشه «سیاست، رسانه، فعالیت اجتماعی، دولت و مصرف» از نظر تراکم در سطح پایین و درصد مرکزیت آن نزدیک به صفر است. موضوعات «آموزش، جامعه، کار، نژاد و فرهنگ» دارای پایین‎‌ترین میزان توسعه‌یافتگی و ربط هستند و در نتیجه نابالغ و نوظهور تلقی می‌شوند. همچنین خوشه «تغییر اجتماعی، هویت، الگو، نگرش و مشارکت» از نظر مرکزیت در سطح پایین و درصد تراکم آن نزدیک به صفر است.

بحث و نتیجه‌گیری: مطالعات جهانی تغییرات اجتماعی در دوران پساکرونا بر موضوعاتی نظیر عدالت آموزشی، سلامت، جنسیت و رفتار جمعی تمرکز داشته‌اند. مشارکت خانواده‌ها و آموزش غیرحضوری نقش مهمی در توانمندسازی نسل جدید ایفا کرده است. توجه به سلامت معنوی و جنسیتی و همچنین تقویت نوآوری از موضوعات برجسته مطالعات جهانی دوره پساکرونا است.

پیام اصلی: ساختار دانشی مطالعات جهانی پساکرونا بر تحلیل یکپارچه سلامت، آموزش، جنسیت و نوآوری تأکید دارد. این نتایج، به درک بهتر تحولات پیچیده ناشی از همه‌گیری کوید-19 و سیاستگذاری اجتماعی مربوط به آن کمک می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Knowledge Structure of Global Studies on Social Change in the Post-Corona Era

نویسندگان [English]

  • Ismael Mostafavi 1
  • Yeganeh Dastar 2
  • Seyedeh Zahra Hosseini Rad 3
1 Associate Professor, Department of Information Science and Knowledge Studies, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran
2 PhD Candidate in Information and Knowledge Retrieval, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Master's student in Information Management, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده [English]

Background and Aim: This study aims to analyze the knowledge structure of global studies on social changes in the post-COVID-19 era. The main objective is to identify major topics, research gaps, and set agendas for further research in this field.
 
Data and Method: This study adopts a descriptive-applied approach and a scientometric to analyze bibliographic data on post-pandemic social transformations retrieved from the Web of Science database. The dataset consists of 5,036 documents published between 2022 and 2024, which were analyzed using Excel and RStudio software.
 
Findings: The findings indicate that scientific productions in the field of social changes after the COVID-19 pandemic increased from 2022 to 2024. The keywords "social changes," "health," "gender," "policy," "impact," "education," and "identity" have the highest frequency. The findings showing a strong focus on the areas of mental health, educational justice, gender, and policymaking, while areas such as education, society, work, race, and culture still require more attention and development. The strategic diagram also shows that the topics "health, gender, women, children, and behavior" and "impact, management, power, policymaking, and science" have the highest levels of development and relevance, which are recognized as driving topics. The cluster "politics, media, activism, state, and consumption" has a low level of density and its centrality percentage is close to zero. The topics "education, community, work, race, and culture" exhibit the lowest levels of development and relevance, and are therefore considered immature and emerging. Additionally, the cluster "social change, identity, pattern, attitudes, and participation" has low centrality and its density percentage is close to zero.
 
Conclusion: Global studies on social changes in the post-COVID-19 era have focused on topics such as educational justice, health, gender, and collective behavior. Family participation and remote education have played a significant role in empowering the new generation. Attention to spiritual and gender health as well as the promotion of innovations are prominent themes in global studies during the post-pandemic period.
 
Key Message: The knowledge structure of global post-COVID studies emphasizes an integrated analysis of health, education, gender, and innovation, which contributes to a better understanding of the complex transformations caused by the COVID-19 pandemic and facilitates effective responses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social change
  • Knowledge structure
  • Scientometrics
  • COVID-19
  • Global studies

مراجع

فسونی، هدایت؛ فتح‌الله‌زاده، مریم؛ و عباس‌زاده، صابر. (۱۴۰۲). بررسی فرایند تغییر اجتماعی در جوامع انسانی از دیدگاه جامعه‌شناسان. در مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین‌المللی و سومین کنفرانس ملی یافته‌های نوین در مدیریت، روان‌شناسی و حسابداری (صفحه ۸۰۷ تا ۸۱۲). https://civilica.com/doc/1745783
بابائیان، نسرین؛ جوادیان، سیدرضا؛ و صادقی هاردنگی، مرضیه. (۱۴۰۳). مداخلات کودک‌محور مددکاری اجتماعی در مواجهه با تغییرات کووید ۱۹: مرور نظام‌مند. تداوم و تغییر اجتماعی، ۳(۱)، ۲۳۵-۲۵۷. https://doi.org/10.22034/jscc.2024.21513.1110
باقری شیخانگفشه، فرزین؛ و فتحی آشتیانی، علی. (۱۴۰۱). پیامدهای روانی-اجتماعی دوران پساکروناویروس ۲۰۱۹ (کووید-۱۹) مطالعه مروری نظام‌مند. پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، ۱۳(۳)، ۵۳-۷۲. https://doi.org/10.22059/japr.2022.328657.643939
برین‌خو، سحر. (۱۳۹۴). نظریه و روش برای تغییر اجتماعی.  نقد کتاب علوم اجتماعی، ۷، ۲۵۱-۲۵۴. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1119227 
پورشهری، عرفان؛ داستانی، میثم؛ خوشخو، متینه؛ شرقی، امیرحسین؛ یعقوبی، سعید؛ و صادق‌مقدم، لیلا. (۱۴۰۱). عوامل مؤثر بر پذیرش یا عدم پذیرش واکسیناسیون کووید-۱۹: یک مطالعه مرور نظام‌مند. تحقیقات سلامت در جامعه، ۸(۱)، ۹۳-۱۰۹. http://jhc.mazums.ac.ir/article-1-670-fa.html
توکلی قوچانی، حمید؛ جعفری، یاسمین؛ و رحیمی، یکتا. (۱۴۰۱). اثرات اجتماعی همه‌گیری کووید ۱۹ در جهان: یک مرور روایتی از مطالعات مروری. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، ۱۴(۴)، ۱۰۰-۱۱۱. http://journal.nkums.ac.ir/article-1-2701-fa.html
جانی، ستاره؛ میکائیلی، نیلوفر؛ و رحیمی، پریسا. (۱۳۹۹). اثربخشی درمان شناختی رفتاری از طریق اینترنت بر کاهش اضطراب کرونا در کارکنان مراقبت‌های بهداشتی و درمانی شهرستان پارس‌آباد. فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، ۱۰(۴۰)، ۱۲۹-۱۴۵. https://sanad.iau.ir/Journal/ictedu/Article/1006735
جهان‌بین، سید عبادالله؛ و گرجی ازندریانی، علی‌اکبر. (۱۳۹۵). ضرورت راهبردی تعامل نظم حقوقی و تغییرات اجتماعی.  مطالعات راهبردی، ۱۹(۷۴)، ۶۳-۸۸. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350727.1395.19.74.3.6
ربیعی کهندانی، محمد. (۱۴۰۰). بحران همه‌گیری کووید ۱۹ و پژوهش‌های علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در ایران: مطالعه‌ای مروری. در مجموعه مقالات همایش بین‌المللی تحولات جهانی در عصر کرونا و پساکرونا. تهران. https://civilica.com/doc/1416081
صفری شالی، رضا؛ و اسلامی، مجتبی. (۱۴۰۲). فرصت‌ها و آسیب‌های آموزش مجازی برای دانش‌آموزان در دوران اپیدمی کووید-۱۹. تداوم و تغییر اجتماعی، ۲(۲)، ۳۹۵-۴۱۴. https://doi.org/10.22034/jscc.2023.20201.1079
علیزاده فرد، سوسن؛ و صفاری نیا، مجید. (۱۳۹۹). پیش‌بینی سلامت روان براساس اضطراب و همبستگی اجتماعی ناشی از بیماری کرونا. پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، ۹(۳۶)، ۱۲۹-۱۴۱. https://www.socialpsychology.ir/article_105547.html
کریمی ریابی، الهه؛ صبار، شاهو؛ محمدی، سعید؛ و گلوکنر، کون. (۱۴۰۰). الگوهای تأثیرگذار بر گرایش مردم به اطلاعات نادرست درباره کرونا: مطالعه ایران، روسیه و آلمان. در مجموعه مقالات همایش بین‌المللی تحولات جهانی در عصر کرونا و پساکرونا. تهران. https://civilica.com/doc/1416082
لباف، علی؛ جلیلی، محمد؛ جعفری پویان، ابراهیم؛ و مزینانی، مریم. (۱۳۹۹). چالش‌ها و راهکارهای مدیریت بحران بیماری کووید-۱۹ در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، ۱۸(۴)، ۳۵۵-۳۷۲. http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-5962-fa.html
مصطفوی، اسماعیل؛ سجادی‌پور، مطهره‌السادات؛ و حاضری، افسانه. (۱۴۰۴). ترسیم ساختار فکری مقالات علمی کووید ۱۹ در ایران: یک مطالعه علم‌سنجی. پژوهش‌نامه علم‌سنجی، ۱۱(۱)، ۱۸۷-۲۱۲. https://doi.org/10.22070/rsci.2024.18786.1714
میرزایی، خلیل. (۱۳۹۹). علت‌ها و پیامدهای همه‌گیری و عالم‌گیری ویروس کرونا-کووید ۱۹. ارزیابی تأثیرات اجتماعی، ۱(۲، ویژه‌نامه پیامدهای شیوع ویروس کرونا-کووید ۱۹)، ۱۳-۴۱. https://sia.ihss.ac.ir/fa/page/4728 
نجاتی حسینی (خراسانی)، سیدمحمود. (۱۳۹۹). پیامدهای اجتماعی و فرهنگی ویروس کرونا در زیست‌جهان‌های دینی: روایتی جامعه‌شناختی از ایستارها و رفتارهای کنشگران دینی و اجتماعات دینی در جهان کرونایی شده. ارزیابی تأثیرات اجتماعی، ۱(۲، ویژه‌نامه پیامدهای شیوع ویروس کرونا-کووید ۱۹)، ۱۰۵-۱۵۰. https://sia.ihss.ac.ir/fa/page/4728 
Afsouni, H., Fathollahzadeh, M., & Abbaszadeh, S. (2023). The process of social change in human societies from sociologists’ perspective. In Proceedings of the 2nd International and 3rd National Conference on New Findings in Management, Psychology, and Accounting (pp. 807-812). [In Persian]. https://civilica.com/doc/1745783
Alizadeh Fard, S., & Saffarinia, M. (2020). The prediction of mental health based on the anxiety and the social cohesion that caused by Coronavirus. Social Psychology Research, 9(36), 129-141. [In Persian]. https://www.socialpsychology.ir/article_105547.html
Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007 
Babaian, N., Javadian, S. R., & Sadeghi Hardangi, M. (2024). Child-centered interventions of social work in response to the changes brought by COVID-19: A systematic review. Journal of Social Continuity and Change, 3(1), 235-257. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jscc.2024.21513.1110
Bagheri Sheykhangafshe, F., & Fathi-Ashtiani, A. (2022). Psychosocial consequences of the post-coronavirus 2019 (COVID-19): Systematic review study. Journal of Applied Psychological Research, 13(3), 53-72. [In Persian]. https://doi.org/10.22059/japr.2022.328657.643939
Baji, F., & Jowkar, T. (2022). COVID-19 across social sciences literature: A co-word study. Journal of Scientometric Research, 11(1), 125–129. https://doi.org/10.5530/jscires.11.1.13
Baraibar-Diez, E., Luna, M., Odriozola, M. D., & Llorente, I. (2020). Mapping social impact: A bibliometric analysis. Sustainability, 12(22), 9389. https://doi.org/10.3390/su12229389
Barinkhou, S. (2015). Theory and method for social change. Quarterly Review of Social Sciences Books, 7, 251-254. [In Persian]. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1119227 
Callon, M., Courtial, J. P., Turner, W. A., & Bauin, S. (1983). From translations to problematic network—An introduction to co-word analysis. Social Science Information, 22(2), 191-235. https://doi.org/10.1177/053901883022002003
Chaturvedi, K., Vishwakarma, D. K., & Singh, N. (2021). COVID-19 and its impact on education, social life and mental health of students: A survey. Children and Youth Services Review, 121, 105866. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105866
Chen, X., Gao, H., Zou, Y., & Lin, F. (2020). Changes in psychological wellbeing, attitude and information-seeking behavior among people at the epicentre of the COVID-19 pandemic: A panel survey of residents in Hubei province, China. Epidemiology and Infection, 148, e201. https://doi.org/10.1017/S0950268820002009
Egghe, L. (2006). Theory and practise of the g-index. Scientometrics, 69(1), 131–152. https://doi.org/10.1007/s11192-006-0144-7
Gao, J., Zheng, P., Jia, Y., Chen, H., Mao, Y., et al. (2020). Mental health problems and social media exposure during COVID-19 outbreak. PLOS ONE, 15(4), e0231924. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0231924
Hamidi, A., Khosravi, A., Hejazi, R., Torabi, F., & Abtin, A. (2024). A scientometric approach to psychological research during the COVID-19 pandemic. Current Psychology, 43, 155–164. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04264-2
Hirsch, J. E. (2005). An index to quantify an individual’s scientific research output. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 102(46), 16569–16572. https://doi.org/10.1073/pnas.0507655102
Jahanbin, S. E., & Gorgi Azandaryani, A. A. (2017). Strategic need of the interaction between legal order and social changes. Strategic Studies Quarterly, 19(74), 63-88. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350727.1395.19.74.3.6
Jani, S., Mikaeili, N., & Rahimi, P. (2020). The effectiveness of internet-delivered cognitive behaviour therapy on reducing corona-related anxiety in Parsabad health care workers. Information and Communication Technology in Educational Sciences, 10(40), 129-145. [In Persian]. https://sanad.iau.ir/Journal/ictedu/Article/1006735
Karimi Ryabi, E., Sabar, Sh., Mohammadi, S., & Glockner, K. (2021). Influential patterns on people’s tendency toward COVID-19 misinformation: A study in Iran, Russia, and Germany. In Proceedings of the International Conference on Global Developments in the Era of Corona and Post-Corona. Tehran, Iran. [In Persian]. https://civilica.com/doc/1416082
Labaf, A., Jalili, M., Jaafari Pooyan, E., & Mazinani, M. (2021). Management of Covid-19 crisis in Tehran University of Medical Sciences hospitals: Challenges and strategies. Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research, 18(4), 355-372. [In Persian]. http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-5962-en.html 
Leach, M., MacGregor, H., Scoones, I., & Wilkinson, A. (2020). Post-pandemic transformations: How and why COVID-19 requires us to rethink development. World Development, 138, 105233. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2020.105233
Liu, Y. L., Yuan, W. J., & Zhu, S. H. (2022). The state of social science research on COVID-19. Scientometrics, 127, 369–383. https://doi.org/10.1007/s11192-021-04206-4
Mirzaei, K. (2020). Causes and consequences of the COVID-19 pandemic. Journal of Social Impact Assessment, 1(2, Special Issue on the Consequences of the Spread of COVID-19), 13-41. [In Persian]. https://sia.ihss.ac.ir/fa/page/4728 
Montazer, S., Pineault, L., Brumley, K. M., Maguire, K., & Baltes, B. (2024). Social change in the turbulent times of the COVID-19 pandemic: Impacts of work-related demands on work-to-family conflict, mastery, and psychological distress. Society and Mental Health, 15(1), 39–56. https://doi.org/10.1177/21568693231218256
Mostafavi, E., Sajadi Pour, M. S., & Hazeri, A. (2025). Mapping the intellectual structure of COVID-19 scientific articles in Iran: A scientometric study. Scientometrics Research Letter, 11(1), 187-212. [In Persian]. https://doi.org/10.22070/rsci.2024.18786.1714
Mostafavi, I., & Bigdeloo, I. (2020). Bibliometrics analysis of scientific outputs of Covid-19 disease in Scopus database. Library Philosophy and Practice, 1-14. https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/4716/
Nejati Hosseini (Khorasani), S. M. (2020). Social and cultural consequences of the coronavirus in religious lifeworlds: A sociological narrative of the attitudes and behaviors of religious actors and communities in a corona-affected world. Journal of Social Impact Assessment, 1(2, Special Issue on the Consequences of the Spread of COVID-19), 105-150. [In Persian]. https://sia.ihss.ac.ir/fa/page/4728 
Pelling, M., Adams, H., Adamson, G., Barcena, A., Blackburn, S., Borie, M., Donovan, A., Ogra, A., Taylor, F., & Yi, L. (2022). Building back better from COVID-19: Knowledge, emergence and social contracts. Progress in Human Geography, 46(1), 121-138. https://doi.org/10.1177/03091325211059569
Pourghaznein, T., & Salati, S. (2020). National approach in response to the COVID-19 pandemic in Iran. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 8(3), 275–276. https://doi.org/10.30476/IJCBNM.2020.85928.1308
Pourshahri, E., Dastani, M., Khoshkhoo, M., Sharghi, A., Yaghoubi, S., & Sadeghmoghadam, L. (2022). Factors affecting acceptance and non-acceptance of Covid-19 vaccination: A systematic review study. Journal of Health Research in Community, 8(1), 93-109. [In Persian]. http://jhc.mazums.ac.ir/article-1-670-en.html 
Rabiei Kohendani, M. (2021). The COVID-19 pandemic crisis and political science and international relations research in Iran: A review study. In Proceedings of the International Conference on Global Developments in the Era of Corona and Post-Corona. Tehran, Iran. [In Persian]. https://civilica.com/doc/1416081
Rodríguez-Sabiote, C., Úbeda-Sánchez, Á. M., Lorenzo-Quiles, O., Álvarez‑Rodríguez, J. (2022). Knowledge structures of scientific production on COVID-19 in the sphere of education: The case of publications indexed in the Web of Science during 2020. Quality & Quantity, 57(5), 4285–4305. https://doi.org/10.1007/s11135-022-01564-w
Roychowdhury, K., Bhanja, R., & Biswas, S. (2022). Mapping the research landscape of Covid-19 from social sciences perspective: A bibliometric analysis. Scientometrics, 127, 4547–4568. https://doi.org/10.1007/s11192-022-04447-x
Safari Shali, R., & Eslami, M. (2024). Benefits and barriers of the e-learning experience for students during the COVID-19 pandemic. Journal of Social Continuity and Change, 2(2), 395-414. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jscc.2023.20201.1079
Tavakoli Ghouchani, H., Jafari, Y., & Rahimi, Y. (2023). Social impacts of the COVID-19 epidemic on the world: A narrative review of reviews. Journal of North Khorasan University of Medical Sciences, 14(4), 100-111. [In Persian]. http://journal.nkums.ac.ir/article-1-2701-en.html 
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2017). Words into action guidelines: Build back better in recovery, rehabilitation and reconstruction (Consultative version). UNDRR. https://www.undrr.org/publication/words-action-guidelines-build-back-better-recovery-rehabilitation-and-reconstruction
تداوم و تغییر اجتماعی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 14 بهمن 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار